Miyomlar Hangi Belirtilere Neden Olur?
Miyomlar, rahimde gelişen iyi huylu (benign) tümörlerdir. Rahim fibroidi veya leiomyom olarak da bilinen miyomlar, doğurganlık çağındaki kadınların önemli bir bölümünü etkiler. Çoğu miyom belirti vermez ancak bazıları günlük yaşamı olumsuz etkileyecek şikayetlere neden olabilir.
Miyom Nedir?
Miyomlar rahim duvarının düz kas dokusundan gelişen benign kitlelerdir. Kansere dönüşmeleri son derece nadirdir. Boyutları birkaç milimetreden onlarca santimetreye kadar değişebilir. Tek veya çoklu olabilirler. Oluşum nedenleri tam olarak bilinmemekle birlikte östrojen ve progesteron hormonlarının büyümelerinde rol oynadığı düşünülmektedir.
Miyom Türleri
Miyomlar yerleşim yerlerine göre sınıflandırılır. İntramural miyomlar rahim duvarı içinde gelişir ve en yaygın türdür. Subserosal miyomlar rahmin dış yüzeyinde büyür ve karın boşluğuna doğru çıkıntı yapar. Submukozal miyomlar rahmin iç boşluğuna doğru büyür ve kanama sorunlarına en çok neden olan türdür. Sapçıklı (pedünküle) miyomlar bir sapla rahme bağlıdır.
Risk Faktörleri
Yaş miyom gelişimi için önemli bir faktördür, 30-40 yaşları arasında en sık görülür. Ailede miyom öyküsü riski artırır. Siyah ırkta daha yaygındır. Erken adet görmeye başlamak risk faktörüdür. Obezite ve kırmızı et tüketimi riski artırabilir. Doğum yapmamış olmak da risk faktörleri arasındadır.
Ağır Adet Kanaması
Aşırı adet kanaması (menoraji) miyomların en yaygın belirtisidir. Adet dönemleri normalden uzun sürebilir, yedi günden fazla kanama olabilir. Kanama miktarı artar ve sık ped değişimi gerekir. Büyük pıhtılar geçilebilir. Bu durum kronik demir eksikliği anemisine yol açabilir ve yorgunluk, solgunluk, nefes darlığı gibi belirtilere neden olabilir.
Adetler Arası Kanama
Miyomlar düzensiz kanamaya da neden olabilir. Adet dönemleri dışında lekelenme veya kanama görülebilir. Cinsel ilişki sonrası kanama olabilir. Bu tip kanamalar özellikle submukozal miyomlarda yaygındır. Düzensiz kanama diğer jinekolojik sorunların da belirtisi olabileceğinden değerlendirilmelidir.
Pelvik Basınç ve Ağrı
Büyük miyomlar çevre dokulara basınç yapabilir. Karın alt bölgesinde dolgunluk hissi oluşur. Kalça veya sırta yayılan ağrı olabilir. Cinsel ilişki sırasında ağrı yaşanabilir. Bazı kadınlar adet döneminde şiddetli kramplar hisseder. Ağrı miyomun büyüklüğü ve konumuyla ilişkilidir.
Mesane Belirtileri
Miyomlar mesaneye baskı yaparak idrar sorunlarına yol açabilir. Sık idrara çıkma ihtiyacı en yaygın belirtidir. Mesaneyi tam boşaltamama hissi olabilir. Gece sık idrara kalkma uyku kalitesini bozar. Nadiren idrar yolu enfeksiyonlarına yatkınlık artabilir. Bu belirtiler özellikle ön duvardaki miyomlarda görülür.
Bağırsak Belirtileri
Arka duvardaki miyomlar rektuma basınç yapabilir. Kabızlık şikayeti gelişebilir. Dışkılama sırasında zorlanma olabilir. Bağırsakların tam boşalmadığı hissi oluşabilir. Nadiren hemoroid oluşumuna katkıda bulunabilir. Bu belirtiler miyomun boyutu büyüdükçe belirginleşir.
Karında Şişlik
Büyük miyomlar karında gözle görülür şişliğe neden olabilir. Karın çevresinin artması fark edilebilir. Giysiler dar gelmeye başlayabilir. Hamile görünümü oluşabilir. Karına dokunulduğunda sert kitle hissedilebilir. Bu durum genellikle miyomlar önemli boyutlara ulaştığında ortaya çıkar.
Doğurganlık Üzerindeki Etkileri
Bazı miyomlar gebe kalmayı zorlaştırabilir. Submukozal miyomlar embriyonun tutunmasını engelleyebilir. Büyük miyomlar fallop tüplerini tıkayabilir. Düşük riski artabilir. Hamilelik komplikasyonları görülebilir. Ancak birçok miyomlu kadın sorunsuz hamile kalıp doğum yapabilir.
Hamilelikte Miyom
Hamilelik sırasında miyomlar büyüyebilir veya küçülebilir. Büyüyen miyomlar ağrıya neden olabilir, özellikle ikinci trimesterde miyom dejenerasyonu ağrılıdır. Erken doğum riski artabilir. Bebeğin pozisyonunu etkileyebilir. Sezaryen gereksinimi artabilir. Hamilelik öncesi miyom değerlendirmesi önerilir.
Belirti Vermeyen Miyomlar
Miyomların önemli bir kısmı hiçbir belirti vermez. Rutin jinekolojik muayene veya başka nedenle yapılan ultrason sırasında tesadüfen saptanabilirler. Asemptomatik miyomlar genellikle tedavi gerektirmez. Düzenli takip yeterlidir. Boyut artışı veya belirti gelişimi halinde tedavi planlanır.
Tanı Yöntemleri
Pelvik muayene miyom varlığını düşündürebilir. Transvajinal ultrason ilk tercih görüntüleme yöntemidir. Sonohisterografi rahmin iç boşluğunu daha iyi gösterir. MR miyomların boyut, sayı ve konumunu detaylı değerlendirir. Histeroskopi rahim içinin doğrudan görülmesini sağlar.
Tedavi Seçenekleri
Tedavi belirtilerin şiddeti, miyomun özellikleri ve hastanın gebelik planına göre belirlenir. İlaç tedavisi belirtileri kontrol edebilir. Hormonal tedaviler miyomları küçültebilir. Minimal invaziv prosedürler miyomları cerrahi olmadan tedavi eder. Myomektomi miyomları çıkarırken rahmi korur. Histerektomi kesin çözümdür ancak doğurganlığı sonlandırır.
Yaşam Tarzı Önerileri
Sağlıklı kilo korumak östrojen seviyelerini dengelemeye yardımcı olabilir. Meyve ve sebze ağırlıklı beslenme önerilir. Kırmızı et tüketimini sınırlamak faydalı olabilir. Düzenli egzersiz genel sağlığı destekler. Stres yönetimi hormonal dengeye katkıda bulunabilir. Bu önlemler miyomları ortadan kaldırmasa da genel iyilik halini artırır.
Sonuç olarak, miyomlar yaygın görülen iyi huylu kitlelerdir ve birçoğu belirti vermez. Belirti veren miyomlarda ağır kanama, pelvik ağrı, mesane ve bağırsak şikayetleri görülebilir. Şikayetler yaşam kalitesini etkiliyorsa tedavi seçenekleri mevcuttur. Düzenli jinekolojik kontrol miyomların erken tespiti ve takibi için önemlidir.