Üveit Nedir ve Nasıl Tedavi Edilir?
Üveit, gözün orta tabakası olan üvea dokusunun iltihaplanmasıdır. Üvea iris, siliyer cisim ve koroidden oluşur ve göze kan sağlayan damarları içerir. Üveit tedavi edilmediğinde görme kaybı, katarakt, glokom ve retina hasarı gibi ciddi komplikasyonlara yol açabilir. Tüm körlük vakalarının yaklaşık yüzde onundan üveit sorumludur.
Üveit Tipleri
Üveit anatomik lokalizasyonuna göre sınıflandırılır. Anterior üveit en sık görülen tiptir ve iris ile siliyer cismi etkiler. İridosiklit olarak da adlandırılır. İntermedier üveit vitreusun iltihaplanmasıdır ve pars planit en yaygın formudur. Posterior üveit koroid ve retinayı etkiler. Panüveit ise tüm üvea tabakasını tutan yaygın inflamasyondur. Anterior üveit genellikle akut başlangıçlıdır ve iyi prognozludur. Posterior ve panüveit daha ciddi seyredebilir ve görme kaybı riski daha yüksektir.
Nedenleri
Üveit otoimmün, enfeksiyöz ve idiyopatik nedenlerle oluşabilir. Otoimmün nedenler arasında ankilozan spondilit, Behçet hastalığı, sarkoidoz ve juvenil idiyopatik artrit sayılır. Enfeksiyöz nedenler toksoplazma, herpes virüsü, tüberküloz ve sifilizi içerir. Vakaların yaklaşık yüzde ellisinde altta yatan neden belirlenemez ve idiyopatik olarak sınıflandırılır. Travma da üveite neden olabilir. HLA-B27 pozitifliği anterior üveit ile güçlü ilişki gösterir. Sistemik hastalıkların ilk bulgusu olarak üveit ortaya çıkabilir.
Belirtiler
Anterior üveitin belirtileri göz ağrısı, kızarıklık, ışığa hassasiyet ve bulanık görmedir. Belirtiler genellikle tek taraflı başlar ancak iki gözü de etkileyebilir. Posterior üveitte ağrı genellikle yoktur ancak uçuşan cisimler ve görme bulanıklığı ön plandadır. Maküler ödem posterior üveitin en sık görme kaybı nedenidir. İntermedier üveitte uçuşan cisimler ve hafif görme azalması tipiktir. Kronik üveit sinsi seyirli olabilir ve belirtiler hafif kalabilir. Tekrarlayan ataklar kalıcı yapısal hasara neden olabilir.
Tanı
Yarık lamba muayenesi anterior üveitin tanısında temel araçtır. Ön kamarada hücreler ve protein sızıntısı görülebilir. Keratik presipitatlar kornea arka yüzeyindeki inflamatuar birikintilerdir. Fundus muayenesi posterior üveitin değerlendirilmesinde gereklidir. Optik koherens tomografi maküler ödemi saptamak için kullanılır. Floresein anjiyografi retinal vasküler tutulumu gösterir. Laboratuvar testleri altta yatan nedeni araştırmak için yapılır. Tam kan sayımı, sedimentasyon, CRP, ANA, HLA-B27, tüberküloz testi ve göğüs grafisi rutin değerlendirmeye dahildir.
Akut Tedavi
Anterior üveitin akut tedavisinde topikal kortikosteroid damlaları birinci basamak tedavidir. Prednizolon asetat yüzde bir en sık kullanılan topikal steroiddir. Başlangıçta saatlik damlatılabilir ve inflamasyon kontrol altına alındıkça kademeli olarak azaltılır. Sikloplejik damlalar ağrıyı azaltır ve posterior sineşi oluşumunu önler. Atropin veya siklopentolat siliyer spazmı çözerek rahatlama sağlar. Posterior üveitte topikal tedavi yetersiz kalabilir ve periokuler veya intravitreal steroid enjeksiyonu gerekebilir. Şiddetli vakalarda sistemik kortikosteroid tedavisi başlanır.
Uzun Süreli İmmunosupresif Tedavi
Kronik veya tekrarlayan üveitte steroid dışı immünosupresif ilaçlar kullanılır. Metotreksat en sık tercih edilen birinci basamak steroid koruyucu ajandır. Azatioprin, mikofenolat mofetil ve siklosporin alternatif seçeneklerdir. Biyolojik ajanlar dirençli vakalarda etkili olabilir. Adalimumab TNF-alfa inhibitörü olarak non-enfeksiyöz posterior üveit tedavisinde FDA onayı almıştır. İnfliksimab Behçet üveitinde etkili bulunmuştur. Tocilizumab ve interferonlar da belirli durumlarda kullanılabilir. İmmünosupresif tedavi altında düzenli kan tahlili ile yan etki takibi gereklidir.
Enfeksiyöz Üveit Tedavisi
Enfeksiyöz nedenli üveitte spesifik antimikrobiyal tedavi uygulanır. Toksoplazma üveitinde primetamin-sulfadiazin kombinasyonu veya trimetoprim-sulfametoksazol kullanılır. Herpetik üveitte asiklovir veya valasiklovir antiviral tedavisi uygulanır. Tüberküloz üveitinde standart antitüberküloz tedavi verilir. Sifiliz üveitinde intravenöz penisilin gereklidir. Enfeksiyöz üveitte kortikosteroid kullanımı antimikrobiyal tedavi ile birlikte ve kontrollü şekilde yapılmalıdır. Tek başına steroid enfeksiyonu alevlendirebilir.
Komplikasyonlar ve Prognoz
Üveitin komplikasyonları arasında katarakt, glokom, maküler ödem, vitreus opasiteleri ve retina dekolmanı sayılır. Posterior sineşiler pupilanın düzensiz şekillenmesine neden olur. Band keratopati kornea yüzeyinde kalsiyum birikimidir. Kronik inflamasyon optik sinir hasarına yol açabilir. Erken ve agresif tedavi komplikasyon riskini azaltır. Anterior üveit genellikle iyi prognozludur. Posterior ve panüveit daha ciddi seyredebilir. Düzenli oftalmolojik takip atak dönemleri dışında da sürdürülmelidir.
Üveit erken tanı ve uygun tedavi ile kontrol altına alınabilen bir göz hastalığıdır. Göz ağrısı, kızarıklık ve görme değişiklikleri yaşayan bireylerin gecikmeden göz doktoruna başvurması kalıcı görme kaybının önlenmesinde hayati önem taşır.